“Thép đã tôi thế đấy” là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của văn học Nga Xô viết. Suốt hơn chín mươi năm kể từ lần xuất bản đầu tiên (1932) đến nay, dù trải qua nhiều biến cố, nhưng cuốn tiểu thuyết về người thanh niên Pavel Korsaghin với lí tưởng sống cao đẹp và ước mơ hiến dâng tuổi thanh xuân cho đất nước, quê hương vẫn được bạn đọc mến mộ, trân quý. Cuốn tiểu thuyết đặc biệt được viết bởi một con người đặc biệt, trong một hoàn cảnh đặc biệt. Tác giả của nó, nhà văn Nikolai Ostrovsky là thương binh, bị bệnh nặng, bị hỏng mắt và nằm liệt giường. Không chịu khuất phục số phận, ông đã miệt mài vẫn viết những dòng nhiệt huyết của trái tim tuổi trẻ cho đến hơi thở cuối cùng.
“Cái quý nhất của con người là cuộc sống. Đời người chỉ sống có một lần, phải sống sao cho khỏi phải xót xa, ân hận vì những năm tháng sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và đớn hèn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay ta có thể nói rằng: Cả đời ta, cả sức ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người.”
– NIKOLAI A. OSTROVSKY
“Nikolai A. Ostrovsky miêu tả một người đương thời của mình [Pavel Korchagin] một thanh niên công nhân bình thường được tôi luyện trong lò lửa của cách mạng và nội chiến. Nhưng do đứng ở mũi nhọn của những vấn đề sinh tử như sự công bằng và sự bất công, lòng trung thực và sự ô danh, sự sống và cái chết, rút cục chàng trai dường như rất đỗi bình thường ấy vô hình trung mang những nét của một người anh hùng lí tưởng. Mà lí tưởng, như mẫu mực để noi theo, rất cần cho mọi người. Để vươn lên trời cao chứ không lặn ngụp ở vũng bùn và giãy giụa trong nơi nhơ bẩn. Và Nikolai A. Ostrovsky trong cuốn tiểu thuyết của mình đã xây dựng được một hình tượng lí tưởng đồng thời vẫn hoàn toàn là một con người trần thế.”
– NGHỆ SĨ NHÂN DÂN VLADIMIR KONKIN (Người đóng vai Pavel Korchagin trong bộ phim truyền hình nhiều tập Thép đã tôi thế đấy của đạo diễn Nikolai Pavlovich Mashenko – Hãng phim Dovzhenko thực hiện năm 1973)
—
NHÀ VĂN NIKOLAI A. OSTROVSKY (1904-1936)
Tác phẩm chính:
- Trung đoàn Kotovsky (1927)
- Thép đã tôi thế đấy! (1930-1934)
- Ra đời trong bão táp (1936)
* DỊCH GIẢ THÉP MỚI (1925-1991). Ông tên thật là Hà Văn Lộc, còn có các bút danh khác là Phượng Kim, Hồng Châu. Các tác phẩm chính của ông gồm: Dịch: Tuyên ngôn Đảng Cộng sản của Karl Marx và Friedrich Engels; Thời gian ủng hộ chúng ta (tùy bút của Ilya Ehrenburg); Văn xuôi: Kháng chiến sau lũy tre, trên đồng lúa; Ý nghĩ người phóng viên kháng chiến; Trách nhiệm; Hữu nghị; Như anh em một nhà; Hiên ngang Cu Ba; Điện Biên Phủ, Một danh từ Việt Nam; Trường Sơn hùng tráng; Từ Điện Biên Phủ đến 30 tháng 4; Năng động Hồ Chí Minh; Cây tre Việt Nam…
* DỊCH GIẢ HUY VÂN là một trong những học viên đầu tiên của Việt Nam được cử đi du học tiếng Nga. Năm 1954, Huy Vân tháp tùng đạo diễn nổi tiếng của Liên Xô là Roman Karmen (1906-1978) suốt chuyến làm phim tại Việt Nam. Sau này ông trở thành đạo diễn, đã làm các phim Một ngày đầu thu, Người hùng râu quặp, Người đàn bà không con, Vị tướng tình báo và hai bà vợ. Ông cũng tham gia diễn xuất trong Mối tình đầu, Gánh xiếc rong, Điện Biên Phủ, Đêm hội Long Trì…
